ภูมิแพ้…อาจส่งต่อความเสี่ยงจากรุ่นสู่รุ่น

รู้หรือไม่ว่า เด็กไทยมากกว่า 50% มีความเสี่ยงที่จะเป็นโรคภูมิแพ้ และในครอบครัวที่ทั้งคุณพ่อและคุณแม่มีประวัติโรคภูมิแพ้ทั้งคู่ ความเสี่ยงที่ลูกจะเกิดโรคภูมิแพ้อาจสูงได้ถึง 80% เพราะพันธุกรรมเป็นหนึ่งในปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโรคภูมิแพ้ในเด็ก

แม้พันธุกรรมจะเป็นสิ่งที่ส่งต่อจากพ่อแม่สู่ลูก แต่ไม่ได้หมายความว่าลูกจะต้องเป็นภูมิแพ้เสมอไป เพราะยังมีปัจจัยอื่น ๆ โดยเฉพาะสิ่งแวดล้อมและการสัมผัสสารก่อภูมิแพ้ที่อาจมีส่วนกระตุ้นให้เกิดอาการได้

โรคภูมิแพ้คืออะไร ทำไมจึงต้องระวัง

โรคภูมิแพ้ (Allergy) คือ ภาวะที่ร่างกายตอบสนองต่อสารต่างๆ ไวผิดปกติ เช่น ฝุ่นละออง เกสรดอกไม้ อาหารบางชนิด ขนสัตว์ หรือสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลง และอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโรคภูมิแพ้ในเด็ก คือ “พันธุกรรม” โดยเด็กที่มีประวัติภูมิแพ้ในครอบครัวอาจมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคภูมิแพ้เพิ่มขึ้น เมื่อร่างกายได้รับสารก่อภูมิแพ้ ระบบภูมิคุ้มกันจะเข้าใจผิดว่าเป็นอันตราย จึงสร้างแอนติบอดีและปล่อยสารหลั่ง เช่น ฮิสตามีน (Histamine) ออกมา ซึ่งก่อให้เกิดการอักเสบและแสดงอาการแพ้ตามระบบต่างๆ ของร่างกายออกมา โดยภูมิแพ้ในเด็กเมื่อเป็นแล้ว รักษาให้หายขาดได้ยาก และอาจพัฒนาต่อเนื่องไปเป็นภูมิแพ้ชนิดอื่นได้ตามช่วงอายุที่มากขึ้น หรือที่เรียกว่า Allergic March คุณแม่จึงควรป้องกันตั้งแต่แรก เพื่อลดโอกาสเกิดโรคภูมิแพ้ของลูกน้อย       

ชนิดของโรคภูมิแพ้ในเด็กที่พบได้บ่อย

โรคภูมิแพ้ในเด็กที่พบบ่อย ได้แก่

• ภูมิแพ้ทางเดินหายใจ เช่น โรคแพ้อากาศ (น้ำมูกไหล จามบ่อย) และโรคหอบหืด (ไอ วีด หายใจลำบาก)
• ภูมิแพ้ผิวหนัง เช่น ผื่นแพ้คันเรื้อรังตามข้อพับหรือแก้ม
• ภูมิแพ้อาหาร เช่น แพ้โปรตีนนมวัว ไข่ หรือแป้งสาลี ซึ่งก่อให้เกิดผื่น ถ่ายเป็นมูกเลือด หรืออาเจียน

นมแม่ คือเกราะป้องกันที่ดีที่สุด ช่วยลดเสี่ยงภูมิแพ้ในเด็กได้

ทราบหรือไม่ว่า “นมแม่” คือเกราะป้องกันจากธรรมชาติที่ดีที่สุดที่คุณแม่สามารถมอบให้ลูกน้อยได้ตั้งแต่หยดแรก เพราะในนมแม่อุดมไปด้วยสารอาหารสำคัญหลากหลายชนิด รวมถึงจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ ซึ่งนมแม่เปรียบเสมือนวัคซีนหยดแรก เข้าไปช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกันเสริมสมดุลจุลินทรีย์ในลำไส้และช่วยลดความเสี่ยงการเกิดโรคภูมิแพ้ การได้กินนมแม่ตั้งแต่แรกเกิดจึงเป็นสิ่งจำเป็นที่ทำให้ทารกเติบโตได้สมบูรณ์แข็งแรง

ในทารกแรกเกิด ระบบภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่เต็มที่ เยื่อบุลำไส้ยังมีความบอบบาง ทำให้การทำหน้าที่เป็นด่านป้องกันตามธรรมชาติยังไม่สมบูรณ์ ส่งผลให้ความไวต่อสารก่อภูมิแพ้อาจเพิ่มขึ้นได้ จึงจำเป็นต้องเสริมสร้างภูมิคุ้มกันของลูกให้แข็งแรง นมแม่คือเกราะคุ้มกันที่ดีที่สุดสำหรับลูกน้อย เพราะน้ำนมแม่นั้นมีคุณสมบัติเป็น H.A. (Hypoallergenic) และอุดมไปด้วยสารอาหารสำคัญหลากหลายชนิด รวมไปถึงสารอาหารที่มีส่วนเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน ซึ่งทำหน้าที่เสมือนเกราะปกป้องเยื่อบุลำไส้เป็นด่านป้องกันสารแปลกปลอมและสารก่อภูมิแพ้ พร้อมทั้งช่วยปรับสมดุลจุลินทรีย์ดีในลำไส้ การให้นมแม่อย่างเดียวในช่วง 6 เดือนแรก จึงช่วยลดความเสี่ยงของโรคภูมิแพ้ได้มากถึง 42%

นอกจากนี้นมแม่ยังมี 5 Human Milk Oligosaccharides (5 HMO) พรีไบโอติกสำคัญที่ประกอบด้วยใยอาหารหลัก 5 ชนิด (5 HMO) ได้แก่ 2'FL, DFL, LNT, 6'SL, และ 3'SL และอีกหนึ่งในจุลินทรีย์โพรไบโอติก คือ B. Lactis (บี แล็กทิส) ซึ่งมีส่วนช่วยสนับสนุนการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน และส่งเสริมสุขภาพลำไส้อีกด้วย

โรคภูมิแพ้ในเด็ก หากป้องกันได้ตั้งแต่แรกย่อมดีกว่า เพราะแม้โรคภูมิแพ้จะสามารถควบคุมอาการได้ แต่บางรายอาจมีอาการต่อเนื่องหรือพัฒนาไปเป็นภูมิแพ้ชนิดอื่นได้ การป้องกันและดูแลตั้งแต่ระยะแรกจึงมีความสำคัญ ดังนั้นควรให้ลูกดื่มนมแม่เป็นหลัก เนื่องจากมีสารอาหารสำคัญมากกว่า 200 ชนิด สามารถเสริมภูมิคุ้มกันให้กับลูกได้ดี ทั้งนี้หากคุณพ่อคุณแม่สนใจข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับ สารอาหารที่มีประโยชน์ในนมแม่และการดูแลลูกน้อยให้ห่างไกลจากภูมิแพ้

สามารถปรึกษา-พูดคุยเกี่ยวกับสุขภาพโภชนาการและพัฒนาการสำหรับคุณแม่และลูกน้อยตามช่วงวัย โดยทีมพยาบาลผู้เชี่ยวชาญ ตลอด 24 ชั่วโมง โดยไม่มีค่าใช้จ่าย ได้ที่ Line open chat S-Mom คลับเด็กแพ้ง่าย: https://line.me/ti/g2/3S7kJXBP3Ee6jwN6q1YnY81WRQbQMlqAQEW8IQ

เช็กความเสี่ยงภูมิแพ้ได้ที่ https://www.s-momclub.com/baby-allergies

ขอขอบคุณ
บทความนี้ได้รับการสนับสนุนจาก S-Mom Club หากคุณพ่อคุณแม่สนใจข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับสารอาหารที่มีประโยชน์ในนมแม่ มีบทบาทต่อสุขภาพและพัฒนาการของลูกน้อย สามารถเข้าชมได้ที่ S-Mom Club เว็บไซต์ https://www.s-momclub.com/ โดยสามารถสมัครสมาชิกเพื่อปรึกษาทีมพยาบาลผู้เชี่ยวชาญได้ตลอด 24 ชั่วโมง โดยไม่มีค่าใช้จ่าย

FAQ: คำถามที่พบบ่อย

1. เด็กที่มีประวัติครอบครัวเป็นภูมิแพ้ กินนมแม่แล้วช่วยป้องกันได้ไหม?

ช่วยได้อย่างมาก เพราะนมแม่มีองค์ประกอบสำคัญหลายชนิด เช่น Immunoglobulin A (IgA) และ HMOs ที่ช่วยเสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกันและการทำงานของเยื่อบุลำไส้ของเด็ก ซึ่งปรียบเสมือนด่านป้องกันตามธรรมชาติของร่างกาย จึงมีส่วนช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดโรคภูมิแพ้ในเด็กที่มีความเสี่ยงจากประวัติครอบครัวได้

2. ต้องให้นมแม่อย่างเดียวนานแค่ไหน ถึงจะช่วยลดความเสี่ยงภูมิแพ้ในเด็กได้ดีที่สุด?

องค์การอนามัยโลก (WHO) และแพทย์เด็กแนะนำให้กินนมแม่อย่างเดียวเต็มที่ในช่วง 6 เดือนแรก โดยไม่ต้องกินน้ำหรืออาหารอื่น และให้นมแม่ควบคู่กับอาหารตามวัยไปจนถึงอายุ 2 ปีหรือนานกว่านั้นได้ยิ่งดี

3. หากคุณแม่เป็นภูมิแพ้ สารก่อภูมิแพ้จะส่งผ่านทางนมแม่ไปยังลูกหรือไม่?

แม้ว่าสารก่อภูมิแพ้จากอาหารบางชนิดอาจพบได้ในน้ำนมแม่ในปริมาณเล็กน้อย แต่หากคุณแม่เป็นภูมิแพ้ ยังคงสามารถให้นมแม่แก่ลูกได้ โดยนมแม่เป็นโภชนาการที่แนะนำสำหรับทารก และมีองค์ประกอบสำคัญหลายชนิดที่ช่วยสนับสนุนการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันและสุขภาพลำไส้ของลูกน้อย

Reference:

ภูมิแพ้ในเด็ก ที่แม่ต้องรู้ – Paolohospital

ภูมิแพ้ในเด็ก รีบแก้ ดูแลได้ – Bumrungrad

โรคภูมิแพ้ในเด็ก – CH9airporthospital

eBook สุขภาพ Archive - อนามัยมีเดีย

Breastfeeding: Maternally Transferred Allergens in Breast Milk: Protective or Sensitizing? - PubMed